Tìm hiểu về ba dải tần số Treble, Mid, Bass trong âm thanh và một số khái niệm để miêu tả chất âm

Bạn gặp khó khăn để đánh giá một thiết bị âm thanh (tai nghe, dàn loa, loa Bluetooth...)? Bài viết này sẽ giúp bạn gỡ bí cũng như cung cấp cho bạn những kiến thức cơ bản nhất về thẩm định âm thanh
Tìm hiểu về ba dải tần số Treble, Mid, Bass trong âm thanh và một số khái niệm để miêu tả chất âm

Anh em yêu thích nghe nhạc hay các thiết bị âm thanh chắc hẳn đã nghe về những dải tần số như treb, mid và bass. Xem các bài đánh giá tai nghe và loa thì thấy các reviewer nhận xét nào là "Tai nghe này thật là 'sáng', nghe thật là chói tai", "Bộ loa này có chất âm thật ấm áp"... Vậy liệu bạn đã thật sự hiểu và hình dung những đặc tính của các loại thiết bị âm thanh chưa? Cùng mình tìm hiểu ngay nhé.

Âm thanh thường được phân chia thành 3 dải:

  • Dải trầm (bass - tần số thấp, bao gồm trống cùng các nhạc cụ tần số thấp của bộ kèn đồng và dây)
  • Dải trung (mid-range - tần số giữa, bao gồm giọng ca sĩ và đa phần các nhạc cụ)
  • Dải cao (treble - tần số cao, bao gồm những nốt cao nhất của Piano, guitar, chuông gió cùng những phụ kiện bộ gõ).

3 dải âm này lại được chia ra thành 3 phần nữa là thấp, trung và cao, nhưng trong đa phần những bài đánh giá thường không phân chia ra nhỏ như vậy, chỉ những người chuyên về thiết bị âm thanh (audiphile) hoặc các nhà sản xuất nhạc mới thực sự quan tâm chi tiết như vậy

Âm phổ

Đánh giá các dải âm: Âm trầm, âm trung, âm cao

Khái niệm dải âm trầm (Bass)

Để đánh giá âm trầm, ta thường nói về 'lượng' và 'chất'. Âm trầm ít thường được gọi là 'light', còn những sản phẩm âm thanh có nhiều trầm thì được gọi là 'bass-heavy' hay dành cho đối tượng nghe 'bass-head'. Tùy vào từng đối tượng khác hàng mà nhiều trầm thì sẽ hay, hoặc ít trầm mới là hay. Chúng ta nghe âm Bass là để cảm nhận cái hay, nét tinh tế và chất lượng chứ không đơn thuần chỉ nghe số lượng nhiều ít của Bass bởi tiếng Bass khi được tái tạo trung thực sẽ mang đến cho âm nhạc rất nhiều màu sắc và cảm xúc.

Vấn đề phổ biến nhất thường gây ảnh hưởng đến chất lượng âm Bass là “Bass thiếu lực”, “ Bass thiếu chiều sâu”. Điều này khiến người nghe có cảm giác tiếng Bass cụt ngủn, chậm chạp, kéo theo nền nhạc chìm xuống, thiếu đi sức sống và nhạc tính.

- Những thuật ngữ mô tả âm Bass hay: chặt chẽ, sạch, chính xác, chắc, nhanh,có lực, rõ ràng, căng, có chiều sâu…Tiếng Bass hay được ví như chiếc lò xo âm nhạc đang căng đầy, luôn bật ra được những âm thanh mạnh mẽ, sống động.

- Những thuật ngữ dành cho âm Bass dở: mỏng, ngắn, rỗng,chậm chạp, thiếu lực, nặng nề…

Một số từ ngữ tiếng Anh khác dùng để miêu tả trầm đó là:

  • Punchy: Âm trầm xuất hiện nhanh, tạo cảm giác đập tới tai người dùng rồi ngắt ngay. Những ai thích Punk Rock sẽ biết về khái niệm này
  • Thumpy: Trầm rất nặng, nhất là ở dải siêu trầm (subbass), chơi trong một khoảng thời gian lâu hơn
  • Muddy: Một dải trầm quá nhiều lượng, nên thiếu độ chi tiết và 'quyện' vào nhau như một vũng bùn, thường dùng để chê những sản phẩm âm thanh kém chất lượng
  • Bass bleed: Dải trầm quá mạnh, lấn vào không gian của những dải âm khác nên tạo ra một kiểu âm thanh kém chi tiết
Những sản phẩm đến từ Beats thượng được biết đến với chất âm thiên về bass

Khái niệm các dải âm trung (Mid)

Từ ngàn xưa, khi con người còn chưa biết đến âm nhạc là gì thì tiếng Mid đã tồn tại, đó là những âm thanh quen thuộc quanh chúng ta như: Tiếng nói của con người, tiếng xạc xào của cây lá, tiếng kêu của muông thú…

Tai người nhạy cảm nhiều với Âm Mid và Treble thấp ( Lower Treble) hơn là với Âm Bass. Thông thường chúng ta cảm nhận âm thanh tốt nhất ở dãy tần từ 800 Hz đến 3kHz. Điều thú vị mà hiếm khi những người nghe nhạc quan tâm đó là hầu hết năng lượng của âm nhạc đều tập trung ở tiếng Mid.

Âm Mid quá mỏng hay quá cứng sẽ tạo ra chất Mid thô ( từ chuyên môn gọi là Chát). Hiện tượng này dễ nhận thấy mỗi khi ca sĩ nhấn giọng, tiếng Saxophone dở cũng thường cho kết quả tương tự. Tiếng Mid được cho là “đạt tiêu chuẩn” khi người nghe có cảm giác dãy âm tần này ấm áp, rõ ràng và chi tiết.

Để đánh giá âm trung thì phải xét  về vị trí đặt dải âm, độ sáng tối cũng như độ chi tiết. Ở những sản phẩm cao cấp thì dải trung hướng về sự cân bằng, với độ chi tiết cao giúp tăng tính rõ ràng ở giọng ca sĩ cũng như các nhạc cụ kèm theo.

Một số từ tiếng Anh miêu tả dải trung là:

  • Boxy: Dải trung lùi, lại kém chi tiết nên cảm giác như có ai đó chùm túi nilông qua vậy!
  • Smooth: Một dải trung cân bằng, nhẹ nhàng, tạo cảm giác thoải mái khi nghe và không hề bị chói
  • Sibalance: Khi dải trung cao (lúc ca sĩ hát lên giọng hoặc dùng giọng gió) mà tạo ra các âm thanh chói rít, thì ta gọi là sibalance. Hiện tượng sibalance nếu chỉ diễn ra nhẹ thì không ảnh hưởng tới chất âm, nhưng quá nặng thì sẽ làm người dùng khó chịu ngay từ lúc mới nghe
Các mẫu tai nghe Grado có khả năng tái tạo dải âm mid rất tốt

Khái niệm các dải âm cao (Treble)

Dải cao không phải là dải âm đầu tiên mà người dùng để ý tới khi thử tai nghe hay loa, nhưng cũng là một thành phần quan trọng để tạo ra tính hoàn thiện của chất âm tổng thể.

Một khi âm Treble được tái tạo “không đạt tiêu chuẩn” rất dễ khiến người nghe có cảm giác căng thẳng, khó chịu, làm giảm đi rất nhiều giá trị của âm nhạc.

Một vài thiết bị âm thanh giá rẻ có chất lượng không tốt thể hiện dãy cao tần quá thừa dẫn đến tình trạng tiếng Treble bị “chói”, trường hợp này khi nghe giọng ca sĩ ta sẽ thấy rõ ở cuối mỗi câu nhạc có kéo theo đuôi nhiều chữ “ssss”,hay “sssshhhh”, hay đối với nhạc cụ bình thường hoặc nhạc cụ điện tử ta sẽ cảm thấy như vậy khi nghe. Những đặc tính của tiếng treble mà người chơi audio muốn tránh được thể hiện qua những thuật ngữ như: sáng (tươi), rối, tiến, tấn công, cứng, giòn, sắc, khô, nhợt, chuội, chói, đanh, rít, sạn

Những thuật ngữ được liệt kê sau đây thường dùng để mô tả tiếng treble hay như: mượt, ngọt, êm, mịn, nhẹ, dịu… Khi tiếng treble trở nên quá mượt, người ta thường sử dụng từ ướt át hay ủy mị để chỉ âm thanh của thiết bị. Có thể hiểu, những thuật ngữ như “mượt, ngọt và mịn” được sử dụng như sự khen tặng. Ngược lại, “ướt át, ủy mị” cho thấy tiếng treble đã vượt quá giới hạn cân bằng và thiết bị đã trở nên sai âm.

Những từ ngữ tiếng Anh cần biết để đọc đánh giá về dải cao là:

  • Decay: Thời gian mà một âm cao xuất hiện, sau đó tan dần đi và biến mất hoàn toàn
  • Sparkle (sáng): một dải cao có thể đạt được những tần số cao nhất, sắc và rất dễ nhận ra
  • Rolloff: Hiện tượng giảm dần năng lượng hay âm lượng khi âm cao lên những tần số cao. Nếu như roll-off quá sớm sẽ tạo ra một âm cao thiếu năng lượng, cảm giác 'cụt'.
Tiếng Treble được cho là nền tảng tạo ra chất lượng âm thanh hay

7
4
this
Bạn cần đăng nhập để bình luận!

Ai mới nhận danh hiệu?

Cộng đồng nổi bật

Thành viên nổi bật